Sunday, December 5, 2021

पत्रकार राष्ट्रिय दबूको १० बुँदे ललितपुर घोषणा पत्र


देशभरका नेवार पत्रकारहरुको साझा संस्था नेवाः पत्रकार राष्ट्रिय दबूले २०७८ मंसीर १८ गते ललितपुरको सप्तपुर महाबिहारमा सम्पन्न गरेको ९ औं वार्षिक साधारणसभामार्फत १० बुँदे ललितपुर घोषणापत्र सार्वजनिक गरेको छ ।
दबूले सञ्चारमाध्यम पूर्ण समावेशी बनाएर मातृभाषाको पत्रकारितालाई थप सशक्त र व्यावसायिक बनाउनुपर्नेमा जोड दिएको छ ।
पत्रकार राष्ट्रिय दबूले शनिबार नेपालको पहिलो मातृभाषाका पत्रकारको धर्मादित्य धर्माचार्यको जन्मथलो ललितपुरको सप्तपुुर महाविहार चिकंबहीमा सम्पन्न ९ औं वार्षिक साधारण सभापछि जारी १० बुँदे घोषणापत्रमार्फत सो माग गरिएको हो । पत्रकार राष्ट्रिय दबूको नवौं साधारणसभा र बन्दसत्रमा उठाइएको विषयको आधारमा सो घोषणापत्र जारी गरिएको हो ।
पत्रकार राष्ट्रिय दबूका अध्यक्ष सुरजवीर बज्राचार्य र महासचिव सुनील महर्जनद्वारा हस्ताक्षरित सो घोषणापत्रमा भनिएको छ ‘बहुजातीय, बहुभाषिक र बहुधार्मिक संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रात्मक संरचनामा प्रवेश गरिसकेको नेपाललाई समावेशी, सहभागितामूलक र लोकतान्त्रिक मूल्यमान्यतामा आधारित जातीय विविधताले युक्त जीवन्त राष्ट्रका रूपमा अगाडि बढाउन सञ्चार माध्यम पूर्ण समावेशी हुनुपर्ने, मातृभाषा पत्रकारितालाई थप सशक्त बनाउनुपर्ने खाँचो छ ।’
घोषणापत्रमा नेपाली सञ्चार माध्यमको अन्तर्वस्तुमा नेपालको विविधता प्रतिविम्बित हुनुपर्ने र त्यसका लागि समाचारकक्षमा नेवाः लगायत आदिवासी जनजाति समुदायको समानुपातिक प्रतिनिधित्व हुनुपर्ने, जनजाति सञ्चारकर्मीको क्षमता विकासका लागि आवश्यक कार्यक्रमहरू सञ्चालन गरिनुपर्ने उल्लेख गरिएको छ ।
त्यसैगरी प्रेस काउन्सिलको इतिहासमै पहिलो नेपालभाषा र मैथिली भाषामा आचारसंहिता प्रकाशनले पत्रकार आचारसंहिताबारे सचेतना ल्याउन टेवा पु¥याएको उल्लेख गर्दै घोषणापत्रमा भनिएको छ ‘काउन्सिलले आगामी दिनमा नेपालको पहिलो मातृभाषाका पत्रकार धर्मादित्य धमाचार्य (जगतमान वैद्य) को व्यक्तित्व र कृतित्व बारे पुस्तकहरु प्रकाशन गर्न ध्यान जाओस् । साथै प्रेस काउन्सिलबाट प्रदान गरिने पत्रकारिता पुरस्कारमा मातृभाषाबाट पत्रकारिता गरिरहेका तथा नेवाः लगायत विभिन्न समुदायका पत्रकारहरु पनि प्रदान गर्न ध्यान आकृष्ट गर्न चाहन्छौं ।’
सो घोषणापत्रमा मातृभाषाको पत्रकारिताको विकासको लागि विशेष सुविधा तथा प्रोत्साहनको व्यवस्था हुनुपर्ने, राज्यले समानुपातिक र समानताका आधारमा अनुदान वितरण प्रणाली सञ्चालन गर्नुपर्ने पनि उल्लेख गरिएको छ । त्यसैगरी नेपाली पत्रकारहरु पहिलो पटक संगठित गर्ने सत्यनारायण बहादुर श्रेष्ठ नेपाल पत्रकार महासंघको संस्थापक भएको दाबी गर्दै उहाँको योगदानलाई कदर गर्नुपर्ने पनि घोषणा पत्रमा भनिएको छ ।
त्यसैगरी घोषणापत्रमा काठमाडौं महानगरपालिकाले स्थानीय पाठ्यक्रम ‘येँ देय् म्हसिके’ (काठमाडौंलाई चिनाऔं) पुस्तक प्रकाशन गरी महानगरपालिका क्षेत्रका सार्वजनिक र संस्थागत विद्यालय पठन पाठन अनिवार्य गरी पढाउने शिक्षक समेत व्यवस्था गर्नु युगौं सम्म महत्वपूर्ण राख्ने घटनाको रुपमा लिन भनिएको छ । यससंगै कीर्तिपुर नगरपालिकाले सो कार्यको शुरुआत गरेको छ ।
सो कार्यको सराहना गर्दै विभिन्न स्थानीय तहमा नेपाल भाषाकासाथै आआफ्नो स्थानीय तहमा चलनचल्तीमा रहेको मातृभाषाको माध्यमबाट पढाउने व्यवस्थाको लागि ध्यान आकृष्ट हुनुपर्ने पनि घोषणापत्रमा भनिएको छ ।


News courtesy: newsofnepal
Program date: २०७८ मंसीर ८, शनिबार





 चार जना पत्रकारहरु सम्मानित

मंसीर ८, शनिबार

लामो समयदेखि पत्रकारिताको क्षेत्रमा क्रियाशील रहेका चार जना पत्रकारहरुलाई नेवाः पत्रकार राष्ट्रिय दबूले पुरस्कृत गरेको छ । नेवाः पत्रकार राष्ट्रिय दबूको नवौं वार्षिक साधारण सभा एवं कार्यकारिणी सभाको अवसरमा लामो समयदेखि पत्रकारीता क्षेत्रमा रहेर नेपालभाषा र पत्रकारीताको क्षेत्रमा दिएको योगदानको सम्मान गर्दै चार जनालाई विभिन्न पुरस्कार दिएको हो ।

सो अवसरमा २० हजार रुपैयाँ राशीको पोखराका पत्रकार उदयबहादुर अमात्यलाई ज्ञानज्योति–लक्ष्मीप्रभा पत्रकारिता पुरस्कार, १५ हजार राशीको कान्तिपुर दैनिकमा कार्यरत पत्रकार प्रशान्त मालीलाई ज्ञानदेवी–मणिरत्न स्मृति पत्रकारिता पुरस्कार प्रदान गरियो ।

त्यसैगरी १२ हजार रुपैयाँ राशी रहेको भिक्षु कुमारकाश्यप स्मृति पत्रकारिता पुरस्कार बोधि टेलिभिजनका पत्रकार विमला शाक्य र १० हजार रुपैया राशी रहेको बाबुराजा ज्यापु फोटो पत्रकारिता पुरस्कार वरिष्ठ फोटो पत्रकार पद्मसागर कक्षपतिलाई प्रदान गरियो ।

उनीहरुलाई नेवाः पत्रकार राष्ट्रिय दबूका अध्यक्ष सुरजवीर बज्राचार्यले माल्यार्पण, नेवाः देय् दबूका अध्यक्ष नरेश ताम्राकारले दोसल्ला, संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्री राजेन्द्र श्रेष्ठले प्रमाण पत्र प्रदान गरे । नगद पुरस्कार भने सम्बन्धित पुरस्कार दाताले प्रदान गरिएको थियो । साथै धर्मादित्य धर्माचार्यको मुर्तीका निर्माता मनोज शाक्यलाई दोसल्ला ओढाएर सम्मान गरियो ।
सो अवसरमा मन्त्री श्रेष्ठले नेपाल भाषाको पत्रकारिताको विकासको लागि, सञ्चारमाध्यम समावेशी बनाउने कार्यमा सरकारको तर्फबाट आफ्नो महत्वपूर्ण पहलकदमी रहने बताए । उनले समाजको विकासको लागि जनउत्तरदायी स्वस्थ पत्रकारिता हुुनुपर्नेमा जोड दिए ।

सो अवसरमा पत्रकार राष्ट्रिय दबूका सल्लाहकार नरेशवीर शाक्य, नेपाल आदिवासी जनजाति पत्रकार महासंघका वरिष्ठ उपाध्यक्ष गजुरधन राई, नेपाल पत्रकार महासंघका केन्द्रीय सचिव नारायणसुन्दर किलम्बु, राष्ट्रिय दलित पत्रकार संघका वरिष्ठ उपाध्यक्ष गोपाल बराइली, मधेशी पत्रकार समाजका अध्यक्ष मोहन सिंह लगायतले मातृभाषा पत्रकारिताको माध्यमबाट भाषाको संरक्षणको साथै परम्परा, संस्कृति, सम्पदाको प्रवद्र्धन गर्न सकिनेमा जोड दिँदै मातृभाषा पत्रकारिताको विकासको लागि राज्यले विशेष प्याकेजकै घोषणा गर्नुपर्ने माग गरे ।

नेवाः पत्रकार राष्ट्रिय दबूका केन्द्रीय अध्यक्ष सुरजवीर बज्राचार्यको सभापतित्वमा भएको सो सभामा वरिष्ठ उपाध्यक्ष नृपेन्द्रलाल श्रेष्ठ, महासचिव सुनील महर्जन, सचिव केके मानन्धर, कोषाध्यक्ष सुरेन्द्रभक्त श्रेष्ठ लगायतले प्रेस स्वतन्त्रताको उच्चत्तम अभ्यासका लागि सञ्चारमाध्यम समावेशी भएर विभिन्न जातजाति र भाषाभाषीको आवाजलाई स्थान दिनुपर्नेमा जोड दिए ।

News courtesy: newsofnepal
Photo: Suresh Khwaka Shrestha

For more photos:




























Friday, November 19, 2021

नेवाः पत्रकार राष्ट्रिय दबूको संशोधित विधान २०७८

नेवाः पत्रकार राष्ट्रिय दबूया विधान २०६९ (११३२) या न्हापांगु संशोधनलिपा तयार जूगु विधान २०७८ (११४१) स्वयेत क्वयेया हाइपर लिङ्कय् क्लीक यानादिसँ । 

नेवाः पत्रकार राष्ट्रिय दबूको विधान २०६९ (११३२) को पहिलो संशोधन पश्चात् तयार गरिएको विधान २०७८ (११४१) हेर्नको लागि तलको हाइपर लिङ्कमा क्लीक गर्नुहोस् । 

नेवाः पत्रकार राष्ट्रिय दबूको संशोधित विधान २०७८

Sunday, May 23, 2021

पत्रकार दबूया सचेतना ज्याझ्वःया ५० ब्व पूवन

कोरोना भाइरसया महामारीया निगगु लहरय् अस्पतालय् बेड, अक्सिजन, आइसीयु, भेन्टिलेटरया ब्यवस्थाय् ध्यान वनेमाःगुपाखें थीथी क्षेत्रया विज्ञतयसं ध्यानाकर्षण याकादीगु दु । नेवाः पत्रकार राष्ट्रिय दबुलिं न्ह्याकावःगु अनलाईन सचेतना ज्याझ्वलय् वक्तापिन्सं आःया अवस्थाय् स्वंगुलिं तहया सरकार जानाः न्ह्याःवनेमाःगुलिइ बः बिल । 

सचेतना ज्याझ्वःया ५० ब्व पूवंगु लसता हना अन्तरक्रिया ज्याझ्वलय् सांसद जीवनराम श्रेष्ठं कोरोना महामारीं स्वास्थ्य क्षेत्रय् नेपाःया अवस्था यक्व कमजोर धकाः छर्लङ्ग याःगु धयादिल । संसदया कोभिड १९ अध्ययन व अनुगमन उपसमितिया संयोजक तकं खःम्ह सांसद श्रेष्ठं सरकारयात १९ बुँदाय् सुझाव बियागु खँ कनादिल । सुझावय् अस्पतालयात अपडेट यायेगु, कोभिडयात ध्यानय् तया आइसीयु, भेन्टिलेर बृद्धि यायेगु, पर्याप्त अक्सिजन प्लान्ट जडान यायेगु लिसेंया खँ दुथ्याः । 

त्रिवि शिक्षण अस्पतालया जनरल प्राक्टिस व इमर्जेन्सी मेडिसिन विभागया प्रमुख प्रो. डा. योगेन्द्रमान शाक्यं त्रिवि शिक्षण अस्पताललिसें देयन्यंक बेड, आइसीयु व भेन्टिलेटर अभाव जुगु स्थितिया जानकारी बियादिल । वयकलं धयादिल ‘थ्व कोरोना इलय् थःत माःबलय् बेड मालेथाकूगु अनुभव जिं थम्हं याना, झन सर्वसावधारणया अवस्था गथे जुइ अनुमान यायेफु ।’ थज्याःगु स्थितीइ ग्यानाः मखु सतर्क जुयाः महामारीया सामना यायेमाःगु सल्लाह वयकलं बियादिल । 

समाजसेवी व सकारात्मक सोचया अभियन्ता कर्ण शाक्यया धापूकथं नं सरकारं ब्यूगु प्रोटोकलत पालना यायेगु व सतर्क जुइगु थ्व ईया आवश्यकता खः । वयकलं कोरोना रोग स्वयां मानसिक तनावं अप्वः प्रभावित जुयाच्वंगु धयादिल । ‘राज्य गैरजिम्मेवार जुल धाःसा झी झन अप्वः जिम्मेवार जुइमाः’ च्वमि शाक्यं कनादिल । 

सिविन नेपालया निर्देशक सुम्निमा तुलाधरं कोरोनाया निुगूगु लहर ग्यानापुयाच्वंगु धासें  पब्लिक हेल्थ सिस्टम कमजोर जुगुलिं सर्वसाधारणं दुःख सियाच्वंगु खँ तयादिल । वयकलं कोरोना इलय् फुक्क छेँ दुने लानाच्वंबलय् घरेलु हिंसा व मस्तयत जुइगु दुर्व्यवहार अप्वः जुयाच्वंगु पक्ष नं न्ह्यथनादिल । निर्देशक तुलाधरया कथं सिविनया बाल हेल्पलाइनय् जक ४८ गू यौन हिंसाया उजुरी दर्ता जूगु दु । 

वरिष्ठ सिने पत्रकार व नेवाः पत्रकार राष्ट्रिय दबूया सल्लाहकार विजयरत्न तुलाधरं लकडाउनं कला क्षेत्रया सिर्जना कुण्ठित जुयाच्वंगु धासें थुकियात हाथ्या कथं कयाः वैकल्पिक माध्यमं कलाकारिताया प्रवद्र्धन यायेगु अवसर नं दुगु धयादिल । ‘नेवाः संकिपा ख्यः संकुचित जुयाच्वंगु अवस्था खःसां डिजटल माध्यमं विकास जुयाच्वंगु दु । थ्वः माध्यमं तत्काल लवः मब्यूसां भविष्यय् आर्थिक रुपं निर्भर जुइगु प्लाटफर्म तयार जुइ’ वयकलं धयादिल । 

हलिंयात आक्रान्त याःगु कोरोना भाइरसया संक्रमण नेपालय् नं अप्वयावःबलय् थगुनेनिसें नेवाः पत्रकार राष्ट्रिय दबुलिं महामारीबारे सर्वसाधारणतय्त सुचं बीगु लिसें सचेत यायेत थुगु अनलाइन सचेतना ज्याझ्वः न्ह्याकूगु खः । प्रजित शाक्यया संयोजकत्वय् गठन जूगु सचेतना कवलय् दुजः कथं रचना श्रेष्ठ, मीना वज्राचार्य, तेजनाराण महर्जन, अनूप प्रधान व हसना लवजू दी ।

Monday, February 22, 2021

मातृभाषा पत्रकारिताको विकासमा समुदायकै सहकार्य हुनुपर्नेमा सरोकारवालाको जोड

 


मातृभाषी पत्रकारको सहकार्यबाट बिग मिडिया हाउस बनाउनुपर्नेमा जोड मातृभाषा माध्यमबाट भइरहेको पत्रकारिता क्षेत्रका विकासका लागि सम्वन्धित मातृभाषी पत्रकार र समुदायको सहकार्य हुनुपर्नेमा जोड दिएका छन् । अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा दिवसको अवसरमा नेवाः पत्रकार राष्ट्रिय दबूले काठमाडौंमा आयोजना गरेको अन्तरक्रिया कार्यक्रममा उपस्थित मातृभाषि पत्रकार, संचार उद्यमीहरुले समुदायको विकासको लागि संचार क्षेत्रको विकास हुनुपर्ने र यसको लागि समुदायको सहकार्य हुनुपर्ने विचार राखे । 

नेपालभाषाको दैनिक पत्रिका नेपालभाषा टाइम्सका सम्पादक वरिष्ठ पत्रकार सुरेशकिरण मानन्धरले नेपालभाषा पत्रकारिता क्षेत्रमा व्यावसायिकताको विकास गर्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो । अहिले भाषा सेवाको भावनाको भरमा नेपालभाषा पत्रकारिता क्षेत्र अघि बढ्दै गरेकोमा आर्थिक पक्षलाई पनि जोडेर अघि बढ्न सक्नुपर्ने विचार वरिष्ठ पत्रकार मानन्धरले राख्नुभयो । ‘भाषाको सेवा गरौं भनेर नै नेवाः नेवाः संचारमाध्यम र नेवाः पत्रकारहरु अहिले सक्रिय छन्, तर यसमा लाखौंको लगानी भइरहेको छ । लगानी र प्रतिफलको लागि पनि योजना बनाउन सक्नुपर्छ’ मानन्धरले भने । नेपालभाषा पत्रकारिता क्षेत्रको ईतिहास निकै स्वर्णिम रहेको भन्दै मानन्धरले वर्तमान समयमा समस्या रहेपनि आउँदा दिनलाई फेरी पनि स्वर्णिम बनाउन सकिने अवस्था रहेको दावी गर्नुभयो ।

पत्रकार दबूका केन्द्रीय अध्यक्ष सुरजबीर बज्राचार्यले नेपालभाषाको पत्रकारिता क्षेत्रको विकासको लागि दबू क्रियाशील रहिरहने प्रतिवद्धता व्यक्त गर्नुभयो । करीब तीन वर्ष अघि पत्रकार दबूले नै २६ वटा भाषाभाषीको उपस्थितीमा मातृभाषा पत्रकारिता सम्मेलन गरेको सम्झिँदै अध्यक्ष बज्राचार्यले सहकार्य र सरसल्लाहबाटै यस क्षेत्रका समस्याको पहिचान गरी समाधानमा लाग्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो । दबूका उपाध्यक्ष नृपेन्द्रलाल श्रेष्ठले प्रथम मातृभाषा पत्रकार धर्मादित्य धर्माचार्यलाई सम्झिँदै नेपालको पत्रकारिता क्षेत्रको विकासमै नेवाः पत्रकारहरुको विशिष्ट योगदान रहेको दावी गर्नुभयो ।

त्यस्तै नेवाः टिभि एचडिका अध्यक्ष नवीन जोशीले दर्शकको संख्या र बजारको सिमितताका बीच मातृभाषामा टेलिभिजन च्यानल संचालनमा समस्या रहेको बताए । मातृभाषा माध्यमबाट संचालन हुने संचारमाध्यमलाई राज्यले मूलधारका संचारमाध्यमसँगै राखेर हेर्न नमिल्नेमा जोड दिनुभयो । एफ एम रेडियोमा नेपालभाषाका प्रथम समाचारवाचक साथै राष्ट्रिय प्रसारणमा टेलिभिजनमा प्रथम कार्यक्रम संचालक बिराजकाजी राजोपाध्यायले मातृभाषा पत्रकारिता क्षेत्र विगतको तुलनामा अहिले धेरै हदसम्म व्यावसायिक बनेको दावी गर्नुभयो । ‘विगतमा यो क्षेत्रमा कुनै किसिमको आर्थिक उपार्जनको बारेमा सोच्न सकिने अवस्था थिएन, तर आज यसै क्षेत्रमा काम गर्दै परिवार पाल्न सकिने अवस्था श्रृजना भएको छ ।’ सबै मातृभाषी संचार गृह र संचारकर्मीको सहकार्यमा यस क्षेत्रलाई अझ व्यवस्थित बनाउनुपर्ने आवश्यकता राजोपाध्यायले औंल्याउनुभयो । राष्ट्रिय प्रसारणमा पहिलो महिला टेलिभिजन कार्यक्रम प्रस्तोता मीना बज्राचार्यले आफ्नो अनुभव सुनाउँदै विगतका दिनमा जस्तै अहिलेपनि महिलालाई संचार क्षेत्रमा सक्रिय रुपमा अगाडी बढ्न समस्या रहेको बताए ।


लहना साप्ताहिकका व्यवस्थापक साथै पत्रकार दबूका केन्द्रीय कोषाध्यक्ष सुरेन्द्र भक्त श्रेष्ठले नेपालभाषाका संचार गृहहरु एकिकृत भई बिग मिडिया हाउसको परिकल्पनामा जानुपर्ने सुझाव दिनुभयो । ‘नेपालभाषाबाट पत्रकारिता शुरु भएको सय वर्ष बढि भइसक्यो, सय वर्षको ईतिहास बनाइसकेका हामीले आज आएर बिग मिडिया हाउसको शुरुवात किन नगर्ने ?’ श्रेष्ठले भन्नुभयो । नेपालभाषाको पहिलो समाचार पोर्टल नेपालमण्डल डट कमका सदस्य अस्मित मल्लले नेपालभाषा माध्यमबाट संचालित अनलाइन माध्यमहरुले आत्मसमीक्षा गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याउनुभयो । सरकारबाट उपलब्ध सुविधा प्राप्त गर्नका लागि आवश्यक मापदण्ड पूरा गर्नुपर्नेमा ध्यान दिनको लागि मल्लले जोड दिनुभयो ।

कार्यक्रममा दबूका निवर्तमान अध्यक्ष श्रीकृष्ण महर्जन, नेपालभाषाका प्रथम सिने पत्रकार साथै दबूका सल्लाहकार विजयरत्न तुलाधर, वरिष्ठ पत्रकार साथै दबूका सल्लाहकार रमेशकाजी स्थापित, विभिन्न संचारमाध्यममा आवद्ध नेवाः पत्रकार र पत्रकार दबूका केन्द्रीय साथै जिल्ला पदाधिकारी, सदस्यहरुको उपस्थिती रहेको थियो ।

Monday, December 28, 2020

पत्रकारिताको संस्थागत विकासमा सत्यनारायण बहादुर श्रेष्ठको उच्च योगदानः मन्त्री गुरुङ



 गोरखापत्र अनलाइन

काठमाडौं, पुस १३ गते । सञ्चार तथा सूचना प्रविधिमन्त्री पार्वत गुरुङले नेपाल पत्रकार महासंघको संस्थापक सत्यनारायणबहादुर श्रेष्ठले नेपालको पत्रकारिता क्षेत्रमा पुु¥याउनुभएको योगदानको स्मरण गर्नु भएको छ ।
नेवाः पत्रकार राष्ट्रिय दबूले सोमबार ललितपुरमा आयोजना गरेको सत्यनारायण बहादुर श्रेष्ठको १०५ औं स्मृति सभामा उहाँले २००८ सालमै पत्रकारको हितका लागि संगठनको स्थापना गरेर स्वर्गीय श्रेष्ठले नेपालको सञ्चार, सूचना र प्रविधिको क्षेत्रमा संस्थागत विकास गर्न उच्च योगदान गर्नुभएको बताउनुभएको हो ।
सरकारका प्रवक्ता समेत रहनुभएका मन्त्री गुरुङले २००८ सालमै तत्कालिन नेपाल पत्रकार संघको स्थापना गरेर स्वर्गीय श्रेष्ठले नेपालको प्रजातान्त्रिक आन्दोलन र पत्रकारिता क्षेत्रको विकासमा पुु¥याउनुभएको योगदान उल्लेखनीय रहेको बताउनुभयो । मन्त्री गुरुङले स्वर्गीय श्रेष्ठ नेपालको पत्रकारिता क्षेत्रको ऐतिहासिक व्यक्तित्व भएको चर्चा गर्नुभयो ।
कार्यक्रममा नेवाः पत्रकार राष्ट्रिय दबूूका अध्यक्ष सूरजबीर बज्राचार्यले २००८ सालमा नेपाल पत्रकार महासंघको स्थापना गर्नुभएको ऐतिहासिक तथ्य रहेको उल्लेख गर्दै स्वर्गीय श्रेष्ठलाई नै महासंघको संस्थापक अध्यक्ष घोषणा गर्न मन्त्री गुरुङको ध्यानाकर्षण गराउनुभयो ।
मन्त्री गुरुङले नेपाल पत्रकार महासंघलगायतका सरोकारवाला निकायसँग छलफल गरेर आवश्यक निर्णय लिने जवाफ दिनुभएको मन्त्री गुरुङका प्रेस संयोजक सन्तोष खड्काले जानकारी दिनुभयो । कार्यक्रममा नेपाल आदिवासी जनजाति पत्रकार महासंघ (फोनिज)का अध्यक्ष दण्ड गुरुङ, मन्त्री गुरुङका सञ्चारविज्ञ राजेन्द्र मानन्धर लगायतको उपस्थिति थियो ।
श्रेष्ठले वि.सं. २००८ सालमा तत्कालिन नेपाल पत्रकार संघको गठन गर्नुभएको थियो । २००९ सालमा पुनर्गठित संघको अध्यक्षमा पनि पुनः श्रेष्ठ नै चयन हुनुभएको लिखत भेटिन्छ । २०१२ सालमा संघको अध्यक्ष कृष्णप्रसाद भट्टराई हुनुभएपनि नेपाल पत्रकार महासंघले भट्टराईलाई संस्थापक मान्दैआएको छ । यसमा नेवाः दबुसहित आदिबासी जनजाति पत्रकारको विमति रहँदैआएको छ ।

News Courtesy: gorkhapatraonline.com/Prajeet Shakya
More photos:












Monday, November 30, 2020

 शताब्दी पुरुषलाई मातृभाषाको चिन्ता

१५ मंसीर । केके मानन्धर

वाङमय शताब्दी पुरुष सत्यमोहन जोशीले नेपालमा बोलिने भाषाहरुलाई संरक्षण गर्नुपर्ने बताए । नेवाः पत्रकार राष्ट्रिय दबूमा आबद्ध पत्रकारहरुसँग गरिएको अन्र्तक्र्रिया कार्यक्रममा जोशीले भाषा संरक्षणमा चिन्ता व्यक्त गर्दै सरकारको ध्यानाकर्षण समेत गराए । 

देशको पहिचानसँग सम्बन्धित भाषा बचाउनको लागि राष्ट्र भाषालाई अनिवार्य रुपमा संरक्षण गर्नुपर्ने उहाँको भनाइ थियो । ‘पाली भाषा र संस्कृत भाषा अहिले मृततुल्य छ । यसको अर्थ करिव मरिसकेको भन्ने हो ।’ शताब्दी पुरुष जोशीले चिन्ता व्यक्त गरे । त्यस्तै, जोशीले आआफ्ना घरमा नानीहरुसँग मातृभाषाबाटै कुराकानी गर्न आग्रह पनि गरे । आफ्नै रहनसहन, चाड तथा जात्रापर्वबारे सन्ततीलाई बुझाउन सके मात्र नेपालको मौलिक पहिचान जिवित रहने वास्तविकता हो । 


२०६८ सालको जनगणना बमोजिम नेपालमा एक सय २३ प्रकारका भाषाहरु छन् । सोही तथ्यांकमा ३५ प्रतिशत नेवारलाई मातृभाषा बोल्न नआउने उल्लेख गरिएको छ । यसको अर्थ राजधानी जस्तो सुुगम ठाउँमा बसोबास गर्ने सचेत रैथानेले पनि मातृभाषालाई छोड्दै गएको देखिन्छ । एक त फेसनको रुपमा आआफ्ना मातृभाषालाई बिर्सिएर दोस्रो र तेस्रो भाषा अंगालेको हुनाले नेपालमा भाषिक विविधतामा संकट पैदा भएको देखिन्छ भने सरकार कै अस्पष्ट भाषा नीतिको कारणले पनि भाषा संरक्षणमा समस्या भएको हो । 

२०७२ मा जारी भएको नेपालको संविधानको प्रस्तावनामै बहुभाषिक, बहुजातीय तथा बहुधार्मिक देश उल्लेख छ । तर संविधानको भाग १ खण्ड ७ (१) मा सरकारी कामकाजको भाषाको रुपमा देवनागरी लिपिमा लेखिने नेपाली भाषा मात्र उल्लेख छ । खण्ड ७ (२) मा प्रदेशभित्र बहुसंख्यक जनताले बोल्ने एक वा एकभन्दा बढी अन्य राष्ट्रभाषालाई प्रदेश कानुन बमोजिम प्रदेशको सरकारी कामकाजको भाषा निर्धारण गर्नसक्ने अधिकार प्रत्यायोजन गरिएको छ । र ७ (३) मा भाषा सम्बन्धी अन्य कुरा भाषा आयोगको सिफारिस बमोजिम हुनेछ भन्ने उल्लेख छ । तर विडम्बना भाषा संरक्षणको लागि आयोग बनाइए पनि भाषा आयोगको प्रभावकारीमा प्रश्नचिन्ह छ । त्यस्तै संघीयता कार्यान्वयनसँगै प्रदेश नं. २ बाहेक अन्य प्रदेशमा कानुनको औचित्य पुष्टि गर्न गाह्रो भइरहेको वास्तविकता हो । त्यहि भएर पनि मातृभाषा छोड्नेहरुको लर्को बढ्दो छ । 

यति भइरहँदा स्थानिय सरकार अन्तर्गत काठमाडौं महानगरले भाषा संरक्षणको सवालमा हालै गरेको पहलकदमी स्वागतयोग्य छ । संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रमा ३ तहका सरकार मध्ये काठमाडौं महानगरपालिकाले भाषा क्षेत्रमा उदाहरणीय काम थालेको छ । स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐनमा टेकेर गाउँपालिका तथा नगरपालिकाको काम, कर्तव्य र अधिकार प्रयोग गरी भाषा, संस्कृति र ललितकला संरक्षण र विकासमा प्रयास थालेको हो । स्थानिय पाठ्यक्रम तयार गरी सम्पदा, संस्कृति तथा स्थानिय भाषालाई विद्यायलस्तरमा पढाउने प्रयास भएको देखिन्छ । यसको प्रभावकारी कायान्वयन पक्ष भने हेर्नै बाँकी छ ।   

सरकारले २०७८ को जनगणनाको लागि तथ्यांक संकलन गरिरहेको छ । सोही सन्दर्भमा पनि शताब्दी पुरुष जोशीले नेपालको मौलिक पहिचान बचाउनको लागि जनगणनामा आउने अधिकारीलाई सत्यतथ्य विवरण उपलब्ध गराउन आम नेपालीमाझ आग्रह गरे । आआफ्नै मातृभाषा, धर्म तथा थातथलो सम्बन्धीको स्पष्ट विवरण उल्लेख गराउन सके सर्वस्वीकार्य तथ्यांक सार्वजनिक हुने जोशीको मत छ । जनगणनाको समयमा हचुवाको भरमा धर्म, भाषा, समुदाय तथा अन्य विवरण उल्लेख गरिँदा तथ्यांकमा समस्या हुने देखिन्छ । समुदाय सचेत भएमात्र तथ्यांकको परिणाम स्पष्ट हुने तथ्यांकविद्को परिचय समेत बनाइसकेका जोशीले दाबी गरे । 


नेवाः पत्रकार राष्ट्रिय दबूको कोडिभ– १९ सचेतना कमिटीले विभिन्न क्षेत्रका विज्ञसँग केहि समय यतादेखि अन्र्तक्र्रिया कार्यक्रम गर्दै आएको छ । सोही क्रममा शताब्दी पुरुष सत्यमोहन जोशीसँग २५ औँ कार्यक्रम गरेको हो । दबूका केन्द्रिय अध्यक्ष सुरजवीर बज्राचार्यले सञ्चालन गरेको कार्यक्रमलाई गोरखापत्र दैनिकमा आवद्ध पत्रकार प्रजित शाक्यले संयोजक गरेका हुन् । कमिटीका अन्य सदस्यहरु मध्ये रचना श्रेष्ठ, मिना बज्राचार्य, तेजनारायण महर्जन, अनुप प्रधान र हसना लवजूले साप्ताहिक रुपमा कार्यक्रम गरिरहेका छन् । 

Photo Courtesy: subhaviyan/facebook